Το ιερό καθήκον, η ανεξίτηλη μνήμη, και η πατριωτική ευθύνη μάς οδηγούν σήμερα εδώ στο ετήσιο μνημόσυνο αυτών που πλήρωσαν με τη ζωή τους την προάσπιση της ελευθερίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου.
Τελούμε σήμερα το 45ο ετήσιο μνημόσυνο όσων έπεσαν ηρωικά το μαύρο καλοκαίρι του 1974 στη διάρκεια του πραξικοπήματος και της βάρβαρης τουρκικής εισβολής που το ακολούθησε. Ο σεβασμός και η απόδοση τιμών στους νεκρούς, είναι αλληλένδετα με την οδύνη και τον πόνο για το διπλό αυτό έγκλημα σε βάρος του κυπριακού ελληνισμού και της μακραίωνης ιστορίας του.
Παρά τις τρεισήμισι χιλιάδες χρόνια ελληνικής ιστορίας και τις πολλές μάχες που έδωσε με κατακτητές, ο κυπριακός λαός δεν πέτυχε τη δικαίωση των αγώνων του, αφού ο απελευθερωτικός αγώνας του 1955-59 δεν εκπλήρωσε τον προαιώνιο πόθο της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, που αγωνίστηκε να ανδρωθεί και σε λίγα χρόνια πέτυχε το θαύμα μιας ευημερούσας Κύπρου.
Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 που διέπραξε η Χούντα των Αθηνών ενάντια στην έννομη τάξη της Κύπρου και στον εκλελεγμένο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η Τουρκική εισβολή που το ακολούθησε στις 20 Ιουλίου έφεραν δυστυχώς την καταστροφή. Η Τουρκία βρήκε την αφορμή που έψαχνε εκμεταλλεύτηκε διπλωματικά το πραξικόπημα και στο όνομα δήθεν της «αποκατάστασης της ειρήνης», εισέβαλε απροκάλυπτα και απρόσκοπτα εναντίον του νησιού. Τα διχοτομικά της σχέδια έφεραν θάνατο και προσφυγιά, βομβαρδισμούς, καταστροφές, λεηλασίες, βιασμούς. Οι άνθρωποι έχασαν σπίτια και περιουσίες, συγγενείς, τις πόλεις και τα χωριά όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Το 37% του εδάφους της Κύπρου πέρασε στα χέρια των κατακτητών και η Κύπρος μετατράπηκε σε ένα πελώριο προσφυγικό καταυλισμό.
Μέσα από τις στάχτες και τα ερείπια όμως σύντομα αναδύθηκε η δύναμη και το πείσμα της επιβίωσης. Ο λαός μας όχι μόνο δεν λύγισε, αλλά στάθηκε στα πόδια του και πάλεψε, ώσπου πέτυχε το θαύμα. Και τριάντα χρόνια μετά, η Κύπρος κέρδισε την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ισότιμο μέλος.
Όλα αυτά τα χρόνια η Τουρκία παραμένει αδιάλλακτη στην πορεία για ολοκλήρωση των διχοτομικών σχεδίων της για την Κύπρο. Περιφρονεί τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και άλλων διεθνών οργανισμών και επιδεικνύει παντελή έλλειψη βούλησης για οποιαδήποτε συνεργασία.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει χρέος να συνεχίσει με επιμονή και συνέπεια τον αγώνα για τη λύση του Κυπριακού, απελευθέρωση και επιστροφή των προσφύγων στην πατρώα γη καθώς και τη πλήρη διακρίβωση της τύχης ενός εκάστου αγνοουμένου. Μια λύση που θα εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο, στις αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια λύση που θα δημιουργεί εκείνες τις προϋποθέσεις και συνθήκες που θα επιτρέπουν τη διαρκή ειρήνη στην πατρίδα μας, μακριά από τις όποιες ξένες εξαρτήσεις και αναχρονιστικές εγγυήσεις, δίνοντας σε όλους τους Κύπριους, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, το δικαίωμα να ζήσουν σε ένα κανονικό κράτος σε συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας.
Θέλουμε να ζήσουμε σε μια πραγματικά ελεύθερη Κύπρο, χωρίς εγγυήσεις και στρατεύματα, χωρίς συρματοπλέγματα μίσους και διαχωρισμού. Οραματιζόμαστε μια πατρίδα ελεύθερη και επανενωμένη, μια Κύπρο της ειρήνης, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, όπου όλα τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα θα είναι κατοχυρωμένα και διασφαλισμένα.
Την ίδια ώρα όμως οφείλουμε να επισημάνουμε πως η επανέναρξη των συνομιλιών δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άρση των προκλητικών ενεργειών της Τουρκίας στην ΑΟΖ της Κύπρου. Από πλευράς μας, θα πράξουμε ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες ασφαλούς και ειρηνικού περιβάλλοντος στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή μας. Προς αυτή την κατεύθυνση, έχουμε πάντοτε στο πλευρό μας την αλληλεγγύη, την ανιδιοτελή και συνεχή στήριξη της Ελλάδος.
Ο αγώνας που διεξήγαγαν οι ηρωικοί πεσόντες στο πραξικόπημα και την εισβολή δεν επιτρέπει ούτε τον εφησυχασμό, ούτε το ξεπούλημα της γης μας. Στόχος όλων των ενεργειών μας είναι η δημιουργία των καταλλήλων συνθηκών που θα διασφαλίζουν την ειρηνική απελευθέρωση της γης μας από τα στρατεύματα κατοχής, και την επανένωση του νησιού μας.
Σαράντα πέντε χρόνια μετά την τραγωδία του 1974 η ύπαρξη των συρματοπλεγμάτων στην καρδιά της μοιρασμένης Λευκωσίας εξακολουθεί να προκαλεί οδύνη, αλλά και ντροπή σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο. Χρέος όλων των Ελλήνων, είναι η αποτροπή καταστάσεων όπως αυτές που οδήγησαν στην τραγωδία και η διατράνωση της απόφασης πως ο Ελληνισμός, παρά τα προβλήματα και τις αδυναμίες του, ξέρει να υπερασπίζεται τα δίκαιά του με εγρήγορση και αποφασιστικότητα. Το μνημόσυνο των πεσόντων στην τραγωδία του 1974 ας είναι παράδειγμα για αποφυγή λαθών, πηγή δύναμης και εφαλτήριο διεκδίκησης της εθνικής μας αξιοπρέπειας.
Αιώνια τους η μνήμη.