Α΄ ΜΕΡΟΣ
Το αρχαίο θέατρο των Αβδήρων βρίσκεται σε μια υπέροχη πλαγιά ενός λόφου ανάμεσα στους δυο οχυρωματικούς  περιβόλους της αρχαίας πόλη

Η χρονολόγησή της κατασκευής του δεν είναι βεβαιωμένη.
Η ανασκαφική έρευνα για την αποκάλυψη της θεατρικής κατασκευής πραγματοποιήθηκε το 1965 από τον Δημήτρη Λαζαρίδη.
Ανασκάφηκε τμήμα του κοίλου και της ορχήστρας και αποκαλύφθηκε η υποδομή των εδωλίων, τμήμα πήλινου αγωγού και θραύσματα αρχιτεκτονικών μελών.

Τα ευρήματα θεωρήθηκαν απογοητευτικά για τη συνέχιση της έρευνας, για τον επιπρόσθετο λόγο ότι σύγχρονες κατασκευές αγροτικής και στρατιωτικής χρήσης προκάλεσαν εκτεταμένη καταστροφή.

Τις επόμενες δεκαετίες, η ΙΘ΄ΕΠΚΑ – σημερινή ΕΦΑ Ξάνθης, που εποπτεύει την περιοχή των Αβδήρων, ασχολήθηκε από το 1973 έως το 2010 με εργασίες προστασίας του μνημείου και τεκμηρίωσης της υφιστάμενης κατάστασης (απαλλοτριώσεις, περιφράξεις, αποψιλώσεις, φωτογράφιση – αεροφωτογράφιση, περισυλλογές κινητών ευρημάτων).
Το 2010 η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ξάνθης διέθεσε στο ΥΠ.ΠΟ χρηματοδότηση, ύψους 30.000,00 €, μέσω Προγραμματικής Σύμβασης.
Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η ολοκλήρωση των τοπογραφικών εργασιών και της γεωφυσικής διασκόπησης, καθώς και η διενέργεια δοκιμαστικών τομών σε όλη την έκταση του κοίλου και της περιοχής, όπου τοποθετείται η σκηνή.
Το 2012 η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης διέθεσε στο ΥΠ.ΠΟ.Τ., μέσω Προγραμματικής Σύμβασης, χρηματοδότηση ύψους 50.000,00 € για τη συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας στο αρχαίο θέατρο Αβδήρων, προκειμένου να διαπιστωθεί η έκταση των σωζόμενων λειψάνων του θεάτρου, ώστε με τα νέα δεδομένα να αποφασιστεί η ολοκλήρωση ή όχι της συστηματικής έρευνάς του και ο τρόπος ανάδειξής του.
Το Δεκέμβρη του 2012 υπεγράφη η τροποποίηση της δεύτερης Προγραμματικής Σύμβασης.
Η σύμβαση παρατάθηκε ως τον Αύγουστο του 2013 και τροποποιήθηκε ως προς το έργο που περιελάμβανε δαπάνες που αφορούσαν κυρίως την πρόσληψη επιστημονικού και εργατικού προσωπικού, τοπογραφικές εργασίες, αγορά εξοπλισμού, φωτογραφήσεις, αλλά και το κόστος για την έρευνα και εκκαθάριση από ειδικό κλιμάκιο του στρατού.
Το τελευταίο οφείλεται στο γεγονός πως ένα μεγάλο τμήμα του χώρου χαρακτηρίστηκε ύποπτο για την ύπαρξη εκρηκτικών μηχανισμών με αποτέλεσμα να απαγορευθεί η χρήση του.
Η ανασκαφή του θεάτρου με την παραπάνω χρηματοδότηση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2012,  περιορίστηκε ωστόσο για τον παραπάνω λόγο στο βόρειο τμήμα του κοίλου.

Τα αποτελέσματα της νέας έρευνας ήταν πιο ενθαρρυντικά από ό,τι αυτά που είχε δώσει η ανασκαφή του 2010.
Σε κάποιες από τις τομές αποκαλύφθηκαν στη σειρά και σε ακτινωτή διάταξη, κυκλικές κατασκευές από μικρές λίθινες πλάκες, οι οποίες πιθανόν να στήριζαν κάποια ελαφριά ξύλινη κατασκευή, ενώ στο ανώτερο τμήμα του κοίλου αποκαλύφθηκαν πέντε κιβωτιόσχημοι τάφοι, γεγονός που μαρτυρεί ότι ένα τμήμα του θεάτρου, μετά την οριστική του εγκατάλειψη, καταλήφθηκε από παλαιοχριστιανικό νεκροταφείο.
Για την υποστήριξη της ερευνητικής διαδικασίας και τεκμηρίωσης του μνημείου, το ΔΙΑΖΩΜΑ,  τον Σεπτέμβριο του 2013 ανέθεσε στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο της Θράκης τη διερεύνηση του μνημείου με 3D Laser Scanner και την εκπόνηση τρισδιάστατων ψηφιακών μοντέλων του αρχαίου θεάτρου.
Η εκπόνηση του μοντέλου ολοκληρώθηκε.
Η ανασκαφική έρευνα στο χώρο δεν έχει ολοκληρωθεί, επομένως δεν υπάρχει πλήρης επιστημονική τεκμηρίωση και ασφαλής χρονολόγηση του θεάτρου μέχρι σήμερα (Μάιος 2020).

Β΄ ΜΕΡΟΣ

Έγραφα τέτοιες μέρες πριν από 3 χρόνια.

Αυτό που δεν κατάφερε ακόμα ο Σταύρος Μπένος με το ΔΙΑΖΩΜΑ, την ανασκαφή του αρχαίου θεάτρου των Αβδήρων, το πέτυχαν το βράδυ της Κυριακής 26/8/2018 δύο γυναίκες αρχαιολόγοι του Μουσείου των Αβδήρων. Οι κυρίες Μαρία Χρυσάφη – Δέσποινα Σκουλαρίκη.
Τη βραδιά της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου «ανάστησαν» με την ενόραση, οξυδέρκεια, φαντασία, επινοητικότητά τους το αρχαίο θέατρο.
Έδωσαν μάλιστα και παράσταση, αποσπώντας το θαυμασμό του κοινού.
Μόλις τριάντα μέτρα από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου.
Στη σκηνή οι ίδιες περιστοιχισμένες από πολλά, πάρα πολλά παιδιά προσχολικής, σχολικής ηλικίας.
Στο κοίλον και τις κερκίδες οι γονείς, συγγενείς, φίλοι των παιδιών.
Η παράσταση είχε θέμα τη Σελήνη.
Παραμύθια για τη Σελήνη στην αρχή, με τη Μαρία Χρυσάφη. Από την εποχή του Λουκιανού, του Ιουλίου Βέρν, τη μυθοπλασία διαφόρων λαών όπου Γης.
Ήταν εκεί κοντά που ο «Φεγγαροσκέπαστος» τον οποίο αφηγούνταν η Δέσποινα Σκουλαρίκη λίγο αργότερα, δεν κατάφερε να σκεπάσει με το σεντόνι του το φεγγάρι.
Στις 20.45΄ πρόβαλε πάνω από το χώρο των παιδικών κατασκηνώσεων η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος.
Το ήθελε ο πρωταγωνιστής του παιδικού παραμυθιού, το ζήτησε η αρχαιολόγος, στρέψαμε όλοι τα βλέμματα στη χρυσαφένια μπάλα που έβαφε με το χρώμα της μαγείας τη βραδιά.
Νύχτα ονειρεμένη. Η μεγάλη γιορτή της φύσης στην Ελλάδα. Ο τραγοπόδαρος Θεός Πάνας τελάλης όλο το χρόνο, σέρνει έναν αλλιώτικο χορό, παρασέρνοντας μικρούς και μεγάλους…
Γ΄ ΜΕΡΟΣ
«εἰς τό φῶς τῆς σελήνης τό μελιχρόν, τό περιαργυροῦν ὅλην τήν ἄπειρον ὀθόνην τοῦ γαληνιῶντος πελάγους, καί κάμνον νά χορεύουν φωσφορίζοντα τά κύματα» (Παπαδιαμάντης, Όνειρο στο κύμα)
Στις 19.30 της Κυριακής 22 Αυγούστου 2021 στην παραλία της Άσπρης Άμμου στον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο, θα πραγματοποιηθεί θεατρικό δρώμενο.
Πρόκειται για την παρουσίαση του έργου «Ο νεκρός Ταξιδιώτης» του Παπαδιαμάντη από τον ηθοποιό Φιλοποίμενα Ανδρεάδη.
Η ώρα προσέλευσης είναι 19:00, και ο προβλεπόμενος χρόνος της συνολικής παραμονής στον χώρο θα είναι περίπου τρεις ώρες – ενώ ο αναμενόμενος αριθμός συμμετεχόντων 50 άτομα.
Θα τηρηθούν όλα τα πρωτόκολλα για την αποφυγή της νόσου COVID-19: αποστάσεις και χρήση μη ιατρικής μάσκας καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης.
Οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση θα είναι μόνο καθήμενοι.
Μας ενημερώνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ξάνθης, για τη μία από τις δύο προβλεφθείσες εκδηλώσεις της ημέρας εκείνης.
Αυτό που δεν κατάφερε ακόμα ο Σταύρος Μπένος με το ΔΙΑΖΩΜΑ, την ανασκαφή του αρχαίου θεάτρου των Αβδήρων, το έκαναν πράξη οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης.
Ευχαριστούμε θερμότατα.
 
Στέλιος Αρσενίου